Prazosin điều trị phì đại tuyến tiền liệt lành tính như thế nào

Prazosin cải thiện triệu chứng phì đại tuyến tiền liệt lành tính bằng cách làm giãn cơ trơn ở tuyến tiền liệt và cổ bàng quang, giúp dòng tiểu mạnh hơn, giảm tiểu ngập ngừng, tiểu không hết và tiểu đêm. Thuốc không làm tuyến tiền liệt nhỏ lại và không ngăn bệnh tiến triển. Vì tác dụng hạ huyết áp rõ và phải uống nhiều lần mỗi ngày, Prazosin hiện thường dành cho nam giới vừa có tăng huyết áp vừa có triệu chứng tuyến tiền liệt, còn nhiều người khác được ưu tiên thuốc chẹn alpha chọn lọc cho đường tiểu. Bài viết giải thích cơ chế, đối tượng phù hợp và lưu ý khi dùng.

Phì đại tuyến tiền liệt gây triệu chứng thế nào

Tuyến tiền liệt nằm ngay dưới bàng quang, bao quanh niệu đạo. Ở nam giới lớn tuổi, tuyến thường to dần. Triệu chứng tiểu khó đến từ hai thành phần:

• Thành phần tĩnh: khối tuyến to chèn ép niệu đạo.
• Thành phần động: cơ trơn trong tuyến và cổ bàng quang co thắt, làm tăng sức cản dòng tiểu. Cơ trơn này được điều khiển chủ yếu qua thụ thể alpha-1.

Thuốc chẹn alpha như Prazosin tác động vào thành phần động, nên giảm triệu chứng tương đối nhanh, trong vài ngày đến vài tuần. Thành phần tĩnh cần nhóm thuốc khác như thuốc ức chế 5-alpha reductase, có khả năng làm nhỏ tuyến sau nhiều tháng.

Triệu chứng Prazosin có thể cải thiện

• Dòng tiểu yếu, phải rặn.
• Tiểu ngập ngừng, khó bắt đầu.
• Tiểu ngắt quãng.
• Cảm giác tiểu không hết.
• Tiểu đêm nhiều lần.

Mức cải thiện khác nhau giữa người này với người khác. Bác sĩ thường dùng bảng điểm triệu chứng để đánh giá trước và sau điều trị.

So sánh với các thuốc tiết niệu khác

Khác biệt giữa Prazosin và Doxazosin được phân tích trong bài phân biệt Prazosin và Doxazosin.

Ai phù hợp với Prazosin cho tuyến tiền liệt

Prazosin có thể là lựa chọn hợp lý cho nam giới có cả tăng huyết áp và triệu chứng tuyến tiền liệt, khi một thuốc giải quyết được hai vấn đề. Tuy nhiên, các hướng dẫn tăng huyết áp khuyên không nên dùng chẹn alpha làm thuốc hạ áp duy nhất, nên người bệnh thường vẫn cần thuốc hạ áp chính khác. Với người huyết áp bình thường hoặc thấp, người cao tuổi dễ té ngã, thuốc chọn lọc đường tiểu thường được ưu tiên hơn.

Lưu ý khi dùng

Hạ huyết áp tư thế

Nam giới lớn tuổi hay dậy đi tiểu ban đêm, đúng thời điểm dễ choáng sau liều Prazosin buổi tối. Hãy ngồi dậy từ từ, ngồi ở mép giường một lúc trước khi đứng, cân nhắc ngồi khi đi tiểu. Xem thêm bài lưu ý với liều đầu tiên.

Phẫu thuật đục thủy tinh thể

Người đang hoặc từng dùng thuốc chẹn alpha có nguy cơ hội chứng mống mắt mềm trong mổ đục thủy tinh thể. Hãy báo bác sĩ mắt trước khi mổ để được chuẩn bị kỹ thuật phù hợp. Không tự ngưng thuốc trước mổ mà không hỏi.

Thuốc điều trị rối loạn cương

Nhiều nam giới phì đại tuyến tiền liệt cũng dùng thuốc ức chế PDE5. Phối hợp với Prazosin có thể gây tụt huyết áp; cần bác sĩ điều chỉnh.

Cương dương kéo dài

Hiếm nhưng cần cấp cứu nếu xảy ra.

Khi thuốc không đủ

Nếu triệu chứng không cải thiện sau thời gian điều trị hợp lý, hoặc xuất hiện biến chứng như bí tiểu cấp, nhiễm trùng tiểu tái phát, sỏi bàng quang, tiểu máu, suy thận do tắc nghẽn, bác sĩ tiết niệu sẽ cân nhắc phối hợp thuốc hoặc can thiệp như cắt đốt nội soi. Tăng huyết áp kéo dài cũng ảnh hưởng đến thận, như phân tích trong bài biến chứng suy thận do tăng huyết áp, nên việc theo dõi chức năng thận ở nam giới có cả hai bệnh là cần thiết.

Thói quen sinh hoạt hỗ trợ

• Giảm uống nước vài giờ trước khi ngủ để hạn chế tiểu đêm, nhưng vẫn uống đủ trong ngày.
• Hạn chế cà phê, rượu bia, đặc biệt buổi tối.
• Đi tiểu hai lần liên tiếp trước khi ngủ để làm rỗng bàng quang hơn.
• Tránh thuốc cảm, thuốc chống dị ứng có thể gây bí tiểu khi chưa hỏi dược sĩ.
• Vận động đều đặn, tránh táo bón.

Theo dõi trong quá trình dùng thuốc

Khi dùng Prazosin cho tuyến tiền liệt, hãy ghi lại số lần tiểu đêm, cảm giác dòng tiểu, và đo huyết áp tại nhà, đặc biệt khi đứng dậy. Báo bác sĩ nếu tiểu khó nặng hơn, không tiểu được, tiểu buốt, sốt, hoặc choáng váng thường xuyên. Bí tiểu cấp là tình huống cấp cứu: bàng quang căng đau mà không tiểu được, cần đến viện để đặt thông tiểu.

Khám tiết niệu định kỳ

Đến khám tiết niệu định kỳ cũng là dịp để bác sĩ xem lại toàn bộ thuốc đang dùng, điều chỉnh khi bệnh tiến triển hoặc khi có bệnh mới xuất hiện. Triệu chứng tiểu khó ở nam giới không phải lúc nào cũng do phì đại lành tính. Bác sĩ sẽ thăm khám, làm xét nghiệm nước tiểu, siêu âm, có thể xét nghiệm PSA theo chỉ định để loại trừ các nguyên nhân khác. Đừng tự dùng thuốc tuyến tiền liệt khi chưa được khám.